Wat zijn triggerpoints?

Triggerpoints zijn pijnlijke verhardingen in de spieren die niet meer ontspannen. Een triggerpoint kan bewegingsbeperkingen, stijfheid, krachtsverlies en pijnklachten veroorzaken. Een spier is opgebouwd uit afzonderlijke spiervezels. In een normale ruststand is een spiervezel noch uitgerekt, noch samengetrokken. Wanneer er een triggerpoint in de spier zit dan blijkt dat de spiervezels in de rusttoestand op bepaalde punten meer samengetrokken zijn dan in het omringende gebied. Op deze punten is de spierspanning dus hoger en blijven de spiervezels zelfs in rust samengetrokken. Hierdoor ontstaat een lokale verdikking  met een slechte doorbloeding waardoor afvalstoffen zich ophopen. Een triggerpoint kan worden gezien als een spierknoop: een bundeltje spiervezels dat zich niet ontspant, maar steeds strak aangespannen blijft.

De patiënt raakt in een cirkel. Door de pijn ontstaat er meer spierspanning; door deze verhoogde spierspanning komt er druk op kleine zenuwen, wat de pijn verergert; tevens wordt door de verhoogde spierspanning de doorbloeding minder en de spier verkort zich, waardoor de beweeglijkheid van de spier vermindert en stijfheid veroorzaakt wat de pijn ook weer verergerd. Dit alles is een stress prikkel voor het lichaam, wat op zich ook weer de spierspanning vergroot en de verminderde doorbloeding verminderd. Op deze manier kan de patiënt in een vicieuze cirkel komen en hevige pijnklachten krijgen.

Een triggerpoint is dus een verkramping van een klein deel van een spier. Deze verkramping is door een ervaren therapeut te voelen als een knoop/verdikking in de spier. Deze knoop heeft ongeveer de grootte van een erwt. Een triggerpoint is niet hetzelfde als spierkramp. Je spreekt van kramp als een complete spier zich heftig samentrekt. Een triggerpoint is een verkramping van een klein deel van de spier. Een spierkramp kan zich binnen enkele minuten weer ontspannen. Triggerpoints ontspannen zich om fysiologische redenen niet zo snel en kunnen lang blijven bestaan en voortdurend pijnklachten geven.

Triggerpoints kunnen hoofdpijnen, pijn in de nek en kaak, pijn in de onderrug, een tennisarm en andere klachten geven. Ze kunnen de oorzaak zijn van pijn in gewrichten, zoals de schouder, pols, heup, knie en enkel, die vaak worden aangezien voor artritis, tendinitis, sinusitis, artrose en gevoelloosheid in handen en voeten. Zelfs fibromyalgie kan zijn oorsprong hebben in triggerpoints.
Symptomen die door triggerpoints worden veroorzaakt komen voor in voorspelbare patronen. Als je weet waar je ze zoeken moet, zijn triggerpoints gemakkelijk te vinden en uit te schakelen. Van buitenaf zijn triggerpoints voelbaar als pijnlijke harde bobbeltjes of strengetjes. Wanneer er flinke druk wordt opgegeven, kan dit een uitstralende pijn opwekken in de triggerpoint zelf of in een ander deel van het lichaam.
 

Een spier is dus opgebouwd uit afzonderlijke spiervezels. In de normale russtand is een spiervezel noch uitgerekt, noch samengetrokken (zie A). Wanneer een overbelaste spier door een microscoop wordt bekeken, blijkt dat een aantal spiervezels op een bepaald punt meer zijn samengetrokken dan in het omringende gebied (zie B). Hierdoor ontstaat een lokale verdikking en slechte doorbloeding waardoor afvalstoffen zich ophopen en vervolgens samenkleven. Dit zijn triggerpoints. Triggerpoints houden het overige deel van de spiervezel op grote spanning (zie C). Dit veroorzaakt het stijve gevoel in een spier.

Triggerpoints in de spier die de schouder omhoog beweegt, komen vaak voor. Gevolg is een stijve nek en uitstralende pijnen achter het schouderblad.

De kenmerkende symptomen van een triggerpoint.

1. Afgeleide pijn
   Afgeleide pijn is het meest kenmerkende voor een triggerpoint. Simpel gezegd is afgeleide pijn, pijn die je voelt op een andere plaats in het lichaam. Elk triggerpoint heeft zijn eigen kenmerkende uitstralingsgebied. De triggerpoints en hun kenmerkende pijnpatronen zijn in kaart gebracht dankzij het 60 jaar durende pionierswerk van Dr Janet G. Travell (1901-1997). Spanningshoofdpijn, kaakpijn, oorpijn en ischias kunnen uitingen zijn van afgeleide pijn. Pijn in de onderrug kan afkomstig zijn van triggerpoints in de billen, buikspieren en zelfs kuiten. Afgeleide pijn is dus het belangrijkste kenmerk van een triggerpoint. Het veroorzaakt niet alleen pijn op de plek zelf, maar ook op andere plaatsen. De pijn trekt de aandacht en vaak zoekt men niet verder, waardoor de oorzaak van de klacht niet achterhaald wordt.

2. Samendrukken van bloedvaten en zenuwen
   De triggerpoints kunnen op zenuwen drukken die in de buurt van het triggerpoint lopen. Dit leidt dan tot abnormale sensaties als verdoofdheid, jeuk, een brandend gevoel en overgevoeligheid in de gebieden die door de zenuw worden bediend. Dit gebeurt het meest in armen en handen. Ook kan een triggerpoint een bloedvat samendrukken.
3. Autonome effecten.
   Deze worden veroorzaakt door het autonome zenuwstelsel. Dit zenuwstelsel bestuurt de spieren en de klieren van het spijsverteringsstelsel, de bloedvaten, het hart, het ademhalingssysteem en de huid. Enkele bekende effecten zijn: evenwichtsstoornissen, bloeddoorlopen of heftig tranende ogen, wazig zicht, een hangend ooglid, overmatige speekselvorming.
4. Problemen met bewegen.
   Om te bewegen is het nodig dat sommige spieren zich verkorten en dat andere langer worden. Triggerpoints kunnen ervoor zorgen dat een spier beide niet graag doet. Uitrekken en samentrekken van de spier verergert de pijn, waardoor je geneigd bent steeds minder te bewegen. Doordat de aangedane spier steeds minder hoeft te doen, worden andere spieren meer belast. Op die manier ontwikkelen ook die spieren triggerpoints. Hierbij kunnen hele ledematen en soms een hele lichaamszijde betrokken raken.

Een triggerpoint kan dus ontstaan door een acute (verkeerde beweging, ongeluk) of chronische (langdurige verkeerde werkhouding) overbelasting. Meestal ontstaan klachten door een samenhang van verschillende factoren. Bijvoorbeeld: een combinatie van overbelasting van de betreffende spier (door werk of trauma etc.) met ongunstige omstandigheden zoals stress, vermoeidheid, slechte voeding, spieren die niet kunnen ontspannen etc. Soms is de oorzaak voor het ontstaan van de klacht voor een patiënt duidelijk (b.v. val van een trap) maar vaak weet men niet precies de oorzaak en zijn de klachten geleidelijk ontstaan en toegenomen.

Wat zijn de gevolgen van triggerpoints?

Dat triggerpoints ten grondslag kunnen liggen aan een zo groot aantal aandoeningen, is als volgt te verklaren:
 

• Een triggerpoint in een spier houdt de gehele spier op spanning. Dit leidt tot een pijnlijke stijfheid en klachten als: stijfheid van nek en schouders, rugpijn, spierkramp, RSI etc.
• Door hoge spanning in de spier oefent de aanhechting van de spier (pees) meer trekkracht uit op het bot wat kan leiden tot aanhechtingsproblemen. Bekend zijn de tenniselleboog, een tendinitis aan de schouder en achillespeesklachten.
• De hoge spanning in een spier die in stand wordt gehouden door aanwezige triggerpoints, kan tevens leiden tot inklemmen van andere delen zoals bloedvaten en zenuwen.
• Tenslotte kunnen triggerpoints vanwege hun afgeleide pijn de oorzaak zijn van hoofdpijn of brandende pijn aan de armen en benen of hoofd en romp.

 

Triggerpoints in de spier van de hals en het uitstralingsgebied. Triggerpoints in deze spier komen vaak voor bij spanningshoofdpijn.

Het vinden van triggerpoints.

Door het krijgen van informatie van de cliënt, waaruit de pijnklachten bestaan, kan men afleiden in welke spieren zich triggerpoints bevinden. Want elk triggerpoint heeft zijn eigen specifieke afgeleide pijn. Daarna worden deze desbetreffende spieren waar de triggerpoints zich kunnen bevinden nagelopen om de triggerpoints op te sporen, zodat deze behandeld kunnen worden.
 

Hoe worden triggerpoints behandelt?